Namaz terimleri sözlüğü
Rekât, kıyam, rükû, ka'de, tadil-i erkân, vacip, sünnet-i müekkede ve diğer namaz terimlerinin anlamları.
Namazla ilgili kitaplarda ve vaazlarda sık geçen terimlerin kısa açıklamaları.
- Ezan
- Namaz vaktinin girdiğini bildirmek için belirli sözlerle yapılan çağrı.
- Kamet
- Farz namaza başlamadan hemen önce okunan, ezana benzeyen çağrı; "Kad kâmeti's-salâh" (namaz başladı) cümlesini içerir.
- Niyet
- Hangi namazı kılacağını kalben belirlemek. Namazın farzlarındandır; dille söylemek güzel görülmüştür.
- İftitah tekbiri
- Namaza başlarken söylenen "Allâhu ekber". Namazın farzıdır; tahrime tekbiri de denir.
- Rekât
- Kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden oluşan namaz birimi.
- Kıyam
- Namazda ayakta durmak. Gücü yetenler için farz namazlarda farzdır.
- Kıraat
- Namazda ayakta Kur'an'dan okumak.
- Rükû
- Eller dizlere yetişecek kadar öne eğilmek.
- Kavme
- Rükûdan sonra doğrulup ayakta kısa bir süre durmak.
- Secde (sücud)
- Alın, burun, eller, dizler ve ayak parmakları yere değecek şekilde kapanmak. Her rekâtta iki kez yapılır.
- Celse
- İki secde arasında kısa bir süre oturmak.
- Ka'de
- Namazda oturuş. İkinci rekâttan sonraki ilk oturuş (ka'de-i ûlâ) vacip, son oturuş (ka'de-i ahîre) farzdır.
- Teşehhüd
- Oturuşta Ettehiyyâtü duasını okumak.
- Tadil-i erkân
- Rükû, secde ve diğer hareketlerde azaların yerleşip sükûnet bulacağı kadar beklemek.
- Selam
- Namazdan çıkarken önce sağa, sonra sola "Esselâmü aleyküm ve rahmetullâh" demek.
- Farz
- Kesin delille emredilen, yapılması zorunlu olan; terk eden günahkâr olur.
- Vacip
- Farz kadar kesin olmayan delille sabit, yapılması gerekli olan. Vitir ve bayram namazları vaciptir.
- Sünnet-i müekkede
- Peygamberimizin devamlı kıldığı, çok az terk ettiği sünnet. Sabahın, öğlenin, akşamın ve yatsının son sünneti böyledir.
- Sünnet-i gayr-i müekkede
- Peygamberimizin bazen kıldığı sünnet. İkindinin ve yatsının ilk sünneti böyledir.
- Nafile
- Farz, vacip ve sünnetin dışında, sevap kazanmak için kılınan namaz; teheccüd ve kuşluk gibi.
- Kaza
- Vaktinde kılınamayan farz ve vacip namazı sonradan kılmak.
- Kerahat vakti
- Namaz kılmanın mekruh olduğu vakitler: güneş doğarken, tam tepedeyken ve batarken.
- İmam
- Cemaatle kılınan namazda öne geçip namazı kıldıran kişi.
- Cemaat
- İmama uyarak birlikte namaz kılan topluluk. Erkekler için farz namazları cemaatle kılmak sünnet-i müekkededir.
- Mesbûk
- İmama ilk rekâttan sonra yetişen kişi; imam selam verdikten sonra kaçırdığı rekâtları tamamlar.
- Müezzin
- Ezan ve kamet okuyan görevli.
- Sehiv secdesi
- Namazda yanılarak bir vacibi terk etme ya da geciktirme hâlinde namazın sonunda yapılan iki secde.
- Tesbihat
- Farz namazlardan sonra okunan Âyetü'l-Kürsî, 33'er kez Sübhânallâh, Elhamdülillâh, Allâhu ekber ve dua.
Bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yaygın görüşüne (Hanefi mezhebi) göre hazırlanmıştır. Temel kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler. Diyanet'in sesli ve görüntülü anlatımlarına namaz.diyanet.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Secdem içerik ekibi · Son güncelleme: